Grobla nad Jeziorem

Image

Jeziora Szeląg Wielki i Szeląg Mały stanowiły kiedyś jeden akwen. Dopiero budowa kolei toruńsko – wystruckiej, prowadzona w latach 1871-1873, wymusiła duże zmiany w okolicznym terenie, a przede wszystkim wykonanie olbrzymiego nasypu. W poprzek jeziora usypano więc wysoką groblę, a w niej usytuowano tunel, przez który przeprowadzono kanał. Tunel został oddany do użytku w 1876 r. Nad kanałem przerzucono most drogowy „starej szosy” z Olsztyna do Ostródy, którą dopiero w latach powojennych zastąpiono zupełnie nowym odcinkiem drogi numer 16, poprowadzonej po północnej części torów kolejowych. Dziś jeziora łączy żeglowny kanał o długości około 500 m, częściowo biegnący tunelem.

Obecnie mogą tam przepływać nawet statki Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej. Drewniana kładka, którą teraz wykorzystują turyści, zbudowano pierwotnie w celu ciągnięcia barek lub tratw przez pracowników idących brzegiem. Pracę taką nazywano burłaczeniem. a samych pracowników burłakami.

Szeląg Mały jest jednocześnie początkiem Kanału Elbląskiego. Jezioro ma powierzchnię 84 ha oraz długość 2,5 km. Szeląg Mały położony jest w kotlinie, a jego brzegi pokryte są pięknym starym lasem sosnowym. Z Jeziora Szelęg Mały można popłynąć statkiem, żaglówką lub kajakiem przez Szeląg Wielki do kanału i na Jezioro Pauzeńskie, przez śluzę Mała Ruś oraz dalej przez śluzę Ostróda na Jezioro Drwęckie. Stąd jest otwarta droga rzeką Drwęca do Wisły i dalej do Torunia lub kanałem z Ostródy do Elbląga (82 km) albo do Iławy (48km).

Jezioro Szeląg Wielki zaliczane jest do najpiękniejszych mazurskich jezior. Jego powierzchnia wynosi 599 ha, długość 12,7 km, szerokość dochodzi do 800 metrów. Cała środkowa część brzegu od strony wschodniej nie jest zalesiona, a pozostałe brzegi pokrywa las sosnowy i mieszany. Jezioro Szeląg Wielki należy do głębokich jezior – jego maksymalna głębokość wynosi 35,5 m. Wody jeziora są bardzo czyste i chłodne, dlatego żyją tu szlachetne ryby: sielawa, sieja, węgorz i inne. Z Jeziora Szeląg Wielki można popłynąć rzeką Taborką (4km) na Jezioro Tabórz położone w centrum Rezerwatu Sosny Taborskiej, lub rzeką Szeląźnicą na Jezioro Pauzeńskie i dalej kanałem do Ostródy.

W połowie długości Jeziora Szeląg Wielki istniała kiedyś przeprawa promowa między Warlitami i leśniczówką Orlik. Jeszcze dziś można znaleźć pozostałości przyczółka, z którego odpływał przez jezioro w kierunku Ostródy prom. Został on zniszczony w czasie II wojny światowej i prawdopodobnie jego szczątki leżą gdzieś w mule na dnie jeziora.

Okolice Starych Jabłonek doskonale pamiętają czasy wojen światowych, co potwierdzają liczne bunkry ukryte w lasach. Wszystkich bunkrów rozlokowanych po lasach od Starych Jabłonek przez Olsztynek aż do Szczytna jest ponad sto.

Stary Olsztyn – Linowo – Trękus

Stary Olsztyn

W tym miejscu pierwotnie miało być lokowane miasto. Majątek w XIX w. Należał do rodziny Dromtra i Martins, obejmował niecałe 200 ha. Od 1902 do 1945 Stary Olsztyn był w posiadaniu rodziny Lingnau. Za ich czasów obszar własności ziemskiej zwiększył się do 465 ha, funkcjonowała gorzelnia, prowadzono hodowlę koni gorącokrwistych, trzody. Dawne założenie dworsko-pałacowe z częścią gospodarczą zachowane dość dobrze. Dwór usytuowany między parkiem a podwórzem gospodarczym. Park krajobrazowy z zachowanym starodrzewem. Dwór pochodzi z przełomu XIX/XX wieku, zbudowany w stylu eklektycznym. Niewłaściwie remontowany i rozbudowany w okresie powojennym, pozbawiony został bogatego detalu architektonicznego, który zachował się jedynie w szczycie ryzalitu od ogrodu i  w postaci kanelurowanych pilastrów we frontowym ganku.

Linowo

W Linowie urodził się w 1816 r. Walenty Tolsdorf, duchowny katolicki, nazywany „patriarchą Mazur”, działacz religijny i społeczny, założyciel Towarzystwa Wstrzemięźliwości od Palonych Napojów w Diecezji Warmińskiej. W wyniku jego działalności wzrosła liczba abstynentów, za to drastycznie spadła liczba gorzelni na Warmii 😉  – ze 158 w 1858 do 11 w 1862.

Trękus

We wsi znajdują się 4 kapliczki. Najciekawsza z nich pochodzi z 1762 r. Zbudowana została w stylu barkowym na planie koła. Kapliczka jest pobiałkowana, cylindryczna. W środku znajduje się drewniana rzeźba – Pieta. Wokół kapliczki posadzono 4 lipy, które tworzyły swoistą przestrzeń sakralną. Obecnie na Warmii możemy zobaczyć ok. 1600 kapliczek oraz ok. 1000 krzyży.

Zapraszam Was na wycieczkę:)

Zapraszam Was na rower 22 maja (niedziela) – start spod ratusza w Olsztynie o 10.00🙂

Trasa: Ratusz- J. Piłsudskiego- Kościuszki- Sikorskiego-  Bartąg- Tomaszkowo- Naterki- Gronity- Dajtki.

Tu macie poglądową mapkę:)

http://miejsce.info/m/pl/cP8KwKN

Do przejechania jest około 30 km – trasa jest łatwa, bez żadnych utrudnień typu piachy pustyni czy błota Amazonii.

Usłyszycie historię zamordowania bartąskiego proboszcza, zobaczycie barkowy ołtarz kościoła w Bartągu, odwiedzicie wieś lnu i chmielu, poznacie postać Jana Boenigka – patrona olsztyńskiej ulicy, który urodził się w Tomaszkowie. W Naterkach czekają nas atrakcje związane ze zwiedzaniem skansenu maszyn rolniczych  (m.in. ponad 100 egzemplarzy kieratów oraz wiatrak typu koźlak z 1899). W Naterkach znajduje się również pole golfowe klasy mistrzowskiej, zaprojektowane przez najstarszą na świecie firmę architektów pól golfowych – Hawtree Ltd. z Wielkiej Brytanii. Dzięki licznym naturalnym i sztucznym przeszkodom pole golfowe w Naterkach należy do najciekawszych, ale zarazem najtrudniejszych w Polsce. W Gronitach zobaczymy niezwykle oryginalną kapliczkę nadrzewną – nietypowy przykład tak charakterystycznego elementu warmińskiego krajobrazu. Na zakończenie zaskoczą olsztyńskie Dajtki – bogate historią i zabytkami, m.in. XIX-wiecznym cmentarzem z kaplicą Św. Jana Nepomucena.

To co, jedziecie?

Nie muszę chyba dodawać, że ja będę przewodzić;)

Przybywajcie!!!!

:)))))))))

Fotka na zachętę z zeszłego roku, pobrana ze stronki Kołodromu, gdzie możecie zobaczyć całą fotorelację:)

http://kolodrom.olsztyn.pl/gala2/thumbnails.php?album=29

Olsztyn – Brąswałd – Sętal – Różnowo – Kieźliny – Wadąg (kilka słów o)

J. Długie na początku lat 70 XX w. było jednym z najbardziej zanieczyszczonych zbiorników w Polsce. Odnowa jeziora zajęła wiele lat i odbywała się różnymi metodami (przepłukiwanie jeziora wodami J. Ukiel, sztuczne napowietrzanie, strącanie fosforu z wody i jego inaktywacja w osadach dennych), dzięki czemu uzyskało ono II klasę czystości.

Elektrownia wodna Łyna została zbudowana w miejscu, gdzie rz. Wadąg łączy się z Łyną w 1907 r. Posiada ona zabytkowy przedwojenny zespół hydrotechniczny, składający się z generatora Siemensa i turbiny Kaplan-Voith.

W Brąswałdzie urodziła się w 1894 r. Maria Zientara-Malewska – słynna warmińska poetka i działaczka narodowa. Proboszczem w Brąswałdzie przez ponad 30 lat był ks. Walenty Barczewski, na cześć którego nazwę Wartemborka po 1945 r. zmieniono na Barczewo. Obecny kościół w Brąswałdzie pod wezwaniem Św. Katarzyny został zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1894-1896. W kościele znajdują się polichromie ukończone w 1912 r., a przedstawiające sceny z dziejów Polski i Warmii. Można na nich zobaczyć taki kształt chmur i nieba, jaki był Brąswałdzie w chwili, gdy malowano obraz. Św. Jan Kanty ma rysy ks. Barczewskiego, a Św. Florian Rudolfa Stracha – brąswałdzkiego organisty. Przy wizerunku Andrzeja Boboli widnieje napis „święty”, choć nim jeszcze nie był w 1912 r. W lewej nawie kościoła można zobaczyć sylwetki m.in. Wawelu, Jasnej Góry, Św. Lipki, Gietrzwałdu. Ks. Franciszek Kaupowicz (proboszcz w Brąswałdzie w XIX w.) posiadał pierwszą na Warmii bibliotekę polskich książek oraz prowadził wakacyjne kursy języka polskiego dla księży pochodzenia niemieckiego. W Brąswałdzie w latach 1931-1938 działała polska szkoła.

Pierwsza wzmianka o kościele w Sętalu pochodzi z XIV wieku. Kolejny kościół w 1583 r. konsekrował bp Marcin Kromer pw. Św. Mikołaja i Wszystkich Świętych. Spłonął on w 1908 r. Budowa nowego kościoła zakończyła się w 1910, a konsekracji dokonał w 1911 bp August Blaudau. Kościół zbudowany jest w stylu neogotyckim, jest świątynią trójnawową, halową z gwiaździstym sklepieniem wspartym na granitowych filarach. W portalu mozaika Chrystusa Dobrego Pasterza. W ołtarzu głównym drewniana rzeźba Trójcy Przenajświętszej oraz płaskorzeźbione sceny z życia Chrystusa. W zwieńczeniu ołtarza rzeźby Św. Mikołaja i aniołów. Oryginalne witraże z 1910 r. z Trewiru. Organy autorstwa Vitalisa Stange z Braniewa (pocz. XX w.). Na 52 metrowej wieży zegar wykonany przez zegarmistrza z Lidzbarka. W 1931 r. nieoczekiwanie na aukcji w Szwajcarii pojawiła się XVI-wieczna monstrancja z kościoła w Sętalu (przypuszczano, że spłonęła w 1908 r.). Mimo starań władz diecezjalnych trafiła w prywatne ręce. Sętal z niemieckiego oznacza Słodka Dolina.

W Różnowie podczas II wojny światowej przebywali włoscy jeńcy.

W Kieźlinach lokowanych w 1348 r. znajduje się kościół zbudowany w 1906 r. jako kaplica – wotum wdzięczności za ocalenie mieszkańców wioski podczas epidemii. Patronką kaplicy została Św. Rozalia – opiekunka osób dotkniętych zarazą. Parafię w Kieźlinach erygowano dopiero w 1981 r. W 1995 r. sprowadzono z Sycylii relikwie Św. Rozalii. Od 2001 parafią zarządzają pasjoniści.

W roku 1715 kapituła postanowiła rozbudować młyn w Wadągu o wytwórnię papieru. Miała to być druga na Warmii czerpalnia, po założonym 15 lat wcześniej zakładzie w Osetniku (Wusen) k. Pieniężna. Pierwszym z mistrzów białej sztuki, działających w Wadąskiej papierni był Jan Andrzej Hempel. W 1772 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 22 osoby. Fabryka produkowała ok. 1200 ryz papieru, sprzedawanego do Warszawy i Królewca. Na początku XIX w. papiernia zaliczała się do przodujących, najnowocześniejszych zakładów regionu. Produkowano tu 10 różnych gatunków papieru, w tym najwyższej jakości „papier królewski”, używany do drukowania map i tłoczenia miedziorytów, oraz papier nutowy. Ten ostatni był bardzo rzadkim produktem, w Prusach Wschodnich wytwarzanym w 1803 r. tylko przez czerpalnie w Osetniku i Wadągu. Kiedy w 1843 r. otwarto nowoczesną papiernię w Tylży, zakład w Wadągu zaczął tracić na znaczeniu. W Wadągu na początku XX wieku zbudowano dworek leśny „Nowy Wadąg”, który zachował się do dnia dzisiejszego. Znajdowała się tam restauracja, pokoje letniskowe, zaplecze gospodarcze, garaże dla zmotoryzowanych. Był on miejscem masowej niedzielnej rekreacji mieszkańców Olsztyna. Słynął z doskonałego ciasta drożdżowego oraz mleka (od krów rasy norweskiej).

 

Jaroty – kiedyś wieś pod Olsztynem, dziś jedna z jego większych dzielnic

Jaroty

Wieś Jomendorff została założona w 1342 r. przez kapitułę warmińską. W granice administracyjne miasta Olsztyna została włączona jako dzielnica Jaroty w 1966 roku. Można tu zobaczyć neogotycką kaplicę Matki Boskiej Szkaplerznej z 1883 r. z barokowym obrazem Św. Anny Samotrzeć – kopią obrazu znajdującego się w katedrze we Fromborku, a wykonanego przez Bartłomieja Strobla. Do 1980 kaplica należała do parafii w Bartągu. Samodzielną parafię pod wezwaniem Bogarodzicy Dziewicy Matki Kościoła erygował biskup warmiński Józef Glemp. W kościele znajdują się relikwie Św. Wojciecha, Św. Piusa X oraz Bł. Bronisławy. Na płaskorzeźbach Drogi Krzyżowej Św. Jan Apostoł ma rysy biskupa Maksymiliana Kallera – ostatniego przedwojennego biskupa Warmii. W Jarotach urodził się Walenty Barczewski. We wsi schwytano w 1863 roku Wojciecha Kętrzyńskiego, przemycającego broń dla powstańców styczniowych.

 

Jełguń – kiedyś tętniło tu życie, dziś panuje spokój rezerwatu

Jełguń

Lasy Napiwodzko-Ramuckie to jeden z większych kompleksów leśnych województwa warmińsko-mazurskiego. Wśród lasów Nadleśnictwa Nowe Ramuki znajduje się Jezioro Jełguń i ślady wioski istniejącej kiedyś na jego południowym brzegu. Dziś nie ma tu już żadnego budynku. Niegdyś istniała tu tętniąca życiem osada przemysłowa. Już w XVIII wieku w Jełguniu istniała huta szkła. Była tu także potażownia, leśniczówka, karczma, szkoła, planowano zbudować kościół (ostatecznie stanął w Nowej Wsi). Jełguń był atrakcyjną miejscowością, chętnie przybywali tu na majówki mieszkańcy Olsztyna i Olsztynka. Atrakcją była kapela ludowa, w której grało 5 braci Mannsów. Najstarszy z nich, dzięki pomocy dzierżawców huty ukończył studia muzyczne i został dyrygentem orkiestry w Londynie. Huta szkła upadła w latach 70-tych XIX wieku, albowiem nie uzyskano zgody na jej modernizację. Po jej upadku mieszkańcy wsi rozjechali się w poszukiwaniu pracy.

W Jełguniu znajduje się interesujące cmentarzysko kurhanowe z epoki brązu. W jednym z kurhanów odkryto 11 grobów popielnicowych oraz pozostałości stosu ciałopalnego. Na północ od jeziora znajdują się ruiny domku myśliwskiego, niegdyś należącego do rządowego ośrodka w Łańsku.

 

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Zamek w Lidzbarku Warmińskim to historyczna rezydencja biskupów warmińskich, obecnie Muzeum Warmińskie. Należy do najlepiej zachowanych zabytków architektury gotyckiej w Polsce. Ze względu na dużą wartość artystyczną i historyczną został uznany za pomnik kultury o skali światowej. W latach 1350-1795 stanowił siedzibę biskupów warmińskich – wybitnych osobowości świata kultury i polityki, którzy uczynili z niego wspaniałą, tętniącą życiem rezydencję.

Więcej

Previous Older Entries